Duurzame ontwikkeling

Wat is duurzame ontwikkeling?

Op vijftien jaar tijd heeft de term “duurzame ontwikkeling” erg veel aan populariteit gewonnen.
Terwijl regeringen, instellingen, parlementsleden, ondernemingen, investeerders, NGO’s, vakbonden, verenigingen, de media, onderzoekers, enz. dagelijks met duurzame ontwikkeling geconfronteerd worden, is de burger, de bewoner van de planeet aarde slechts weinig of niet met het concept vertrouwd.

Aanvankelijk was de term onlosmakelijk verbonden met de notie “milieu”, maar vandaag omvat duurzame ontwikkeling een hele reeks essentiële waarden die aan iedereen bekend moeten worden gemaakt en moeten worden uitgelegd.

• Internationale bewustwording op 30 jaar tijd
Lange tijd hebben we het gevoel gehad dat de natuur de agressie van de mens kon “verteren”
en dat wetenschappelijke ontdekkingen eventuele kwalijke gevolgen van de vooruitgang zouden kunnen corrigeren. Dat was niet fout…
Maar de wereld is op hol geslagen!
Door een zeer snelle bevolkingstoename, ontbossing, overvloedig energieverbruik, woestijnvorming, het uitsterven van soorten, de opwarming van de aarde en natuurrampen is de gezondheid van de aarde ernstig bedreigd en lopen we het risico dat het mooie, verbluffende mechanisme van de levende wereld volledig ontregeld zal raken.
De vaststelling van de “keerzijde van de vooruitgang” veroorzaakt door economische groei en – paradoxaal genoeg – de verovering van de ruimte die ons het beeld van de eindigheid en de kwetsbaarheid van de aarde toonde, vormde de aanzet tot een late en abrupte ecologische bewustwording.
De noodzaak om ons met de natuur te verzoenen, haar opnieuw te leren kennen en ze te koesteren in plaats van ze te domineren, te exploiteren of zelfs leeg te plunderen werd vanaf dat moment als vanzelfsprekend beschouwd.

• Van Stockholm (1972) tot Rio de Janeiro (1992), van Johannesburg (2002) tot Kyoto (2003)
Op politiek vlak werd er snel en op spectaculaire wijze opgetreden. Een eerste officiële stap in de goede richting was de Conferentie van Stockholm, waar de VN het milieu op het lijstje van topprioriteiten plaatste en het koppelde aan de problematiek van de ontwikkeling.
De eerste stap was gezet. Talrijke conferenties en conventies zouden in 1987 leiden tot het Brundtland-rapport en tot de introductie van een nieuw concept: “duurzame ontwikkeling”. Dit betekende zoveel als “een ontwikkeling die tegemoet komt aan de behoeften van vandaag zonder de behoeftevoorziening van de toekomstige generaties in het gedrang te brengen”. Naast deze tijdsdimensie omvatte het idee van duurzame ontwikkeling vanaf dat moment ook een ruimtelijke dimensie, namelijk “een grotere solidariteit tussen de landen uit het Noorden en het Zuiden”.

• Duurzame ontwikkeling: de hoeksteen van de 21e eeuw
De mens in het centrum van zijn economische activiteiten plaatsen, in het hart van zijn natuurlijke omgeving en zijn verantwoordelijkheden op het niveau van het individu en de gemeenschap. Proberen een harmonieuze ontwikkeling te creëren die duurzaam, rechtvaardig, uitvoerbaar en leefbaar is. Onmiddellijk reageren op de drie oorzaken die de wereld van vandaag verstoren:
- sociale ongelijkheid
- milieurisico’s
- economische ongelijkheid

Met een juiste inschatting van de onderlinge interactie.

Dus, hoe moeten we ons de wereld van vandaag en morgen voorstellen? Hoe kunnen we sociale rechtvaardigheid rijmen met zorg voor het milieu en economische efficiëntie? Is deze driehoeksverhouding überhaupt mogelijk?

• Iedereen bewust maken…
“De uitdagingen van duurzame ontwikkeling zijn zowel uiterst persoonlijk als erg collectief”. Zelfs al is de publieke opinie zich bewust van de milieuproblematiek en ook al is ze ongerust over de toekomst, toch is zij de collectieve en individuele uitdagingen op het gebied van duurzame ontwikkeling nog niet aangegaan. Duurzame ontwikkeling dient op elk niveau, op elk moment en overal te gebeuren. Het is voor iedereen van ons belangrijk, aangezien het gaat om de zoektocht naar meer welzijn, en misschien zelfs wel om het overleven van ons allemaal...
Van de toegang tot drinkbaar water tot de oorlogen die het veroorzaakt, van het fanatieke gebruik van de auto tot ademhalingsziekten, van klimaatveranderingen tot woestijnvorming, van een enorme toename van de wereldbevolking tot de toegang tot onderwijs, ..., onze dagelijkse handelingen reiken veel verder dan het persoonlijke en het lokale. Ze lijken misschien niet groot, maar als we ze toevoegen aan het geheel van kleine handelingen van iedereen, kunnen we samen bijdragen tot een universeel fenomeen.

De producenten van goederen en diensten, de landbouwsector en de onderzoekslaboratoria zijn uiteraard ook sleutelfiguren in duurzame ontwikkeling. Anticiperen, de toepassing van een strategie die tegelijk een economische, een sociale en een milieu-impact heeft en de integratie van deze drie – op het eerste gezicht onverzoenbare – dimensies in het ontwikkelingsbeleid zetten onze werkwijzen op de helling. De bewustwording verloopt traag en moeilijk.

De rol van het Pass, het museum over wetenschappen en samenleving, is alle burgers bewust te maken van de inzet en de uitdagingen van duurzame ontwikkeling, opdat ze zich een mening kunnen vormen over hun relatie met ‘hun’ aarde en hun levenswijze kunnen aanpassen.

• Een universeel partnerschap
De wereldtentoonstelling van Aïchi (Japan) 2005
Het onderwerp dwingt tot een visie die zowel globaal als lokaal is en dankzij dit partnerschap wordt het idee van universele bewustwording en van een tentoonstelling over dit thema voor een wereldpubliek nog versterkt.
Daarom zal dit spektakel ook worden getoond in het Franse paviljoen ter gelegenheid van de WERELDTENTOONSTELLING van Aïchi (Japan) in 2005 dat als onderwerp de relatie tussen mens en natuur heeft.